Isı Pompası Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? En Az Elektrik Tüketen Isı Pompası Nasıl Seçilir?

Doğalgaz mı, Isı Pompası mı? Hangisi Daha Ekonomik?

Yeni bir ev yaptırırken veya mevcut ısıtma sistemini değiştirirken en önemli sorulardan biri şudur:

Doğalgaz kombisi mi kullanalım, yoksa ısı pompası mı taktıralım?

Bu sorunun herkese uyan tek bir cevabı yoktur. Çünkü ilk kurulum maliyeti, evin yalıtımı, yaşanılan bölgenin iklimi, elektrik ve doğalgaz fiyatları sonucu doğrudan etkiler.

Doğalgaz kombisi genellikle daha düşük ilk yatırım maliyetiyle kurulabilir. Isı pompası ise uygun koşullarda tükettiği elektriğin birkaç katı kadar ısı sağlayabildiği için işletme maliyetinde avantajlı olabilir.

Ancak bunun ne kadar avantajlı olduğunu hesaplamak gerekir.

1. Doğalgaz kombisi nasıl çalışır?

Doğalgaz kombisi, yakıtı yakarak elde ettiği ısıyla kalorifer suyunu ısıtır.

Modern yoğuşmalı kombiler yüksek verimle çalışabilir. Ancak yakıttan elde edilebilecek ısı miktarı doğalgazın enerji içeriğiyle sınırlıdır.

Isı pompası ise elektriği doğrudan ısıya dönüştürmek yerine dış ortamdan aldığı ısıyı evin içine taşır.

Bu nedenle uygun koşullarda 1 kWh elektrik tüketerek 3–4 kWh ısı sağlayabilir.

İki sistemin temel farkı budur.

2. Aynı evi ısıtmak için ne kadar enerji harcanır?

Örnek olarak bir evin bir ayda 3.000 kWh ısıya ihtiyaç duyduğunu düşünelim.

Özellik	Doğalgaz kombisi	Isı pompası
Eve verilen ısı	3.000 kWh	3.000 kWh
Varsayılan verim	%95	COP 3,0
Gerekli enerji	3.158 kWh doğalgaz	1.000 kWh elektrik
Yaklaşık tüketim	300 m³ doğalgaz*	1.000 kWh elektrik

Doğalgaz hesabında 1 m³ için yaklaşık 10,5 kWh enerji değeri varsayılmıştır. Gerçek tüketim gazın enerji içeriğine ve kombinin çalışma verimine göre değişir.

Burada ısı pompasının daha az enerji satın alması gerektiğini görüyoruz.

Ancak bu, faturanın otomatik olarak daha düşük olacağı anlamına gelmez. Çünkü elektrik ve doğalgazın birim fiyatları farklıdır.

3. Hangisinin aylık faturası daha düşük?

Örnek bir hesap yapalım.

Elektrik fiyatını 3,50 TL/kWh, doğalgaz fiyatını ise tamamen örnek olarak 12 TL/m³ kabul edelim.

	Doğalgaz	Isı pompası
Aylık tüketim	300 m³	1.000 kWh
Örnek birim fiyat	12 TL/m³	3,50 TL/kWh
Aylık maliyet	3.600 TL	3.500 TL

Bu senaryoda iki sistemin faturası birbirine oldukça yakındır.

Peki ısı pompasının ortalama COP değeri 4 olursa?

Aynı 3.000 kWh ısıyı üretmek için yaklaşık 750 kWh elektrik gerekir.

Elektrik maliyeti 2.625 TL’ye düşer.

COP değeri 2’ye gerilerse 1.500 kWh elektrik tüketilir ve maliyet 5.250 TL’ye çıkar.

Demek ki ısı pompasının ekonomik olup olmadığını belirleyen en önemli etkenlerden biri, gerçek çalışma koşullarındaki verimidir.

Buradaki fiyatlar güncel tarife iddiası değil, hesaplama yöntemini göstermek için seçilmiş örnek değerlerdir. Kendi faturanızdaki birim fiyatlarla yeniden hesap yapılmalıdır.

4. Isı pompasının doğalgaza göre avantajları

Isı pompasının önemli avantajları şunlardır:

• Uygun

Isı pompası almayı düşünüyorsanız, kararınızı yalnızca marka, fiyat veya cihazın üzerinde yazan kW değerine göre vermeyin. Yanlış seçilen ya da yanlış kurulan bir ısı pompası, en pahalı ve en kaliteli marka olsa bile beklediğinizden çok daha yüksek elektrik faturası çıkarabilir.

Peki doğru ısı pompası nasıl seçilir? COP ve SCOP ne anlama gelir? Radyatörler neden önemlidir? Aynı büyüklükteki iki evin ısıtma faturası neden birbirinden çok farklı olabilir?

Bu rehberde ısı pompası satın almadan önce bilinmesi gerekenleri, mümkün olduğunca anlaşılır şekilde ele alıyoruz.

1. “Abi bu marka iyidir!” demek yeterli mi?

Isı pompası satın alırken en sık duyulan sözlerden biri budur.

Bir satıcı A markasını över, diğeri B markasının daha az elektrik tükettiğini söyler. Bir başkası ise “Bu cihaz 16 kW, senin evi rahat ısıtır.” diyerek satış yapmaya çalışır.

Oysa önemli olan yalnızca markanın tanınmış olması değildir.

Aynı markanın farklı modelleri arasında bile ciddi performans farkları bulunabilir.

Doğru soru şudur:

“Bu ısı pompası benim yaşadığım bölgenin kış şartlarında, evimin ihtiyaç duyduğu su sıcaklığında kaç kW ısı üretebiliyor ve bunu üretirken kaç kW elektrik tüketiyor?”

Bu sorunun cevabı teknik verilerde bulunur.

Marka önemlidir; ancak doğru kapasite, verimlilik, kurulum kalitesi ve servis desteği en az marka kadar önemlidir.

2. COP nedir? Elektrik faturamızı nasıl etkiler?

COP, ısı pompasının belirli bir çalışma koşulundaki verimlilik katsayısıdır.

Basitçe:

• COP 2: 1 kWh elektrik karşılığında 2 kWh ısı.
• COP 3: 1 kWh elektrik karşılığında 3 kWh ısı.
• COP 4: 1 kWh elektrik karşılığında 4 kWh ısı.
• COP 5: 1 kWh elektrik karşılığında 5 kWh ısı.

Burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir ayrıntı var.

COP sabit değildir.

Dış hava sıcaklığı düştükçe ve cihazdan istenen su sıcaklığı yükseldikçe COP genellikle azalır.

Örneğin bir cihazın COP değeri +7°C dış havada, 35°C su üretirken 5 olabilir. Ancak dışarısı -10°C olduğunda ve cihazdan 55°C su istendiğinde COP çok daha düşük olabilir.

Bu nedenle satıcının “Bizim cihazın COP değeri 5!” demesi tek başına hiçbir şey ifade etmez.

COP 5, hangi dış hava sıcaklığında ve kaç derece su üretirken ölçülmüş?

Asıl sorulması gereken budur.

3. A7/W35, A-7/W45 ve A-15/W55 ne demek?

Isı pompası teknik kataloglarında bu ifadelerle sıkça karşılaşılır.

Buradaki A dış hava sıcaklığını, W ise ısıtma suyunun sıcaklığını ifade eder.

Teknik ifade	Anlamı
A7/W35	Dış hava +7°C, su 35°C
A2/W45	Dış hava +2°C, su 45°C
A-7/W45	Dış hava -7°C, su 45°C
A-15/W45	Dış hava -15°C, su 45°C
A-20/W55	Dış hava -20°C, su 55°C

Özellikle Bolu, Göynük ve benzeri soğuk bölgelerde yaşayanların yalnızca A7/W35 verilerine bakması doğru değildir.

Çünkü kışın dış hava sıfırın altına düşebilir.

Cihazın soğuk havada ne kadar ısı üretebildiği ve verimliliğinin ne kadar azaldığı mutlaka incelenmelidir.

Bir cihazın “-25°C’ye kadar çalışabilir” olması, -25°C’de de etiketindeki 12 veya 14 kW ısıtma kapasitesini sağlayacağı anlamına gelmez.

4. SCOP nedir? COP’tan neden daha önemlidir?

COP belirli bir andaki çalışma verimidir.

SCOP ise standartlaştırılmış bir ısıtma sezonu boyunca hesaplanan mevsimsel performans katsayısıdır.

Örneğin aynı koşullarda karşılaştırılan iki cihaz düşünelim:

• A cihazının SCOP değeri 3,0.
• B cihazının SCOP değeri 4,0.

Bir evin sezon boyunca 12.000 kWh ısıya ihtiyacı olduğunu varsayalım.

	A cihazı	B cihazı
Isı ihtiyacı	12.000 kWh	12.000 kWh
SCOP	3,0	4,0
Elektrik tüketimi	4.000 kWh	3.000 kWh

Aradaki fark 1.000 kWh elektrik.

Elektriğin vergiler dahil 3,50 TL/kWh olduğunu varsayarsak, yılda 3.500 TL fark oluşur.

10 yılda, fiyatların hiç değişmediği varsayımıyla 35.000 TL eder.

Ancak SCOP değerlerini karşılaştırırken aynı iklim sınıfına ve aynı su sıcaklığına ait olmalarına dikkat edilmelidir.

35°C su için verilen SCOP ile 55°C su için verilen SCOP doğrudan karşılaştırılmamalıdır.

Ayrıca katalogdaki SCOP, sizin evinizde gerçekleşecek verimin garantisi değildir. Kurulum, iklim, su sıcaklığı ve kullanım alışkanlıkları sonucu değiştirir.

5. Isı pompasında radyatör seçimi neden bu kadar önemli?

Isı pompasından tasarruf etmenin en etkili yollarından biri, ısıtma suyunun sıcaklığını mümkün olduğunca düşük tutabilmektir.

Klasik doğalgaz sistemlerinde 60–70°C suyla çalışan radyatörlere sık rastlanır.

Isı pompaları ise genellikle daha düşük su sıcaklıklarında yüksek verimle çalışır.

Örneğin 40–45°C suyla evi yeterince ısıtabilen bir sistem, sürekli 55–60°C su isteyen sisteme göre daha az elektrik tüketebilir.

Burada radyatörlerin büyüklüğü ve tipi devreye girer.

Tip 22 ile Tip 33 radyatör arasındaki fark

Tip 22 radyatörlerde iki su paneli ve iki konvektör bulunur.

Tip 33 radyatörlerde ise üç su paneli ve üç konvektör bulunur.

Aynı yükseklik ve uzunluktaki Tip 33 radyatör, genellikle Tip 22’den daha fazla ısı verebilir.

Örneğin 50×200 cm Tip 33 radyatör, aynı ölçülerdeki Tip 22’ye göre daha geniş ısı transfer yüzeyine sahiptir.

Bunun avantajı, ihtiyaç duyulan oda sıcaklığına daha düşük su sıcaklığıyla ulaşabilme ihtimalidir.

Ancak Tip 33 her evde zorunlu değildir. Daha kalındır, ağırdır ve daha pahalı olabilir.

Önemli olan radyatörün tipi değil, odanın ısı kaybını hedeflenen su sıcaklığında karşılayabilmesidir.

Bu nedenle radyatörler yalnızca oda metrekaresine göre değil, üreticinin düşük sıcaklıktaki watt değerlerine göre seçilmelidir.

6. Büyük radyatör daha az elektrik tüketir mi?

Doğru tasarlanmış bir sistemde evet, dolaylı olarak tüketimi azaltabilir.

Büyük radyatör, aynı miktarda ısıyı daha düşük su sıcaklığında verebilir.

Daha düşük su sıcaklığı da çoğu hava kaynaklı ısı pompasında daha yüksek COP anlamına gelir.

Ancak burada yanlış anlaşılmaması gereken bir nokta var.

Radyatör büyüdüğü için evin ısı kaybı azalmaz.

Ev aynı miktarda ısıya ihtiyaç duyar. Büyük radyatörün kazancı, bu ısıyı daha verimli çalışma şartlarında verebilmesidir.

Ayrıca gereğinden fazla radyatör takmak da sınırsız tasarruf sağlamaz. Belirli bir noktadan sonra ilave radyatörün maliyeti, sağlayacağı elektrik tasarrufundan daha yüksek olabilir.

7. 90 m² eve 16 kW ısı pompası almak daha mı iyidir?

Hayır. Büyük cihaz her zaman daha iyi değildir.

Isı pompasının kapasitesi evin gerçek ısı kaybına göre belirlenmelidir.

90 m² iki ev düşünelim.

Birincisi iyi yalıtılmış, çift camlı ve ılıman iklimde.

İkincisi yalıtımı zayıf, bol pencereli ve kışın -15°C görebilen bir bölgede.

Bu iki evin ısıtma ihtiyacı aynı değildir.

Gereğinden büyük cihaz seçildiğinde, özellikle ılıman günlerde cihaz minimum kapasitesinin altındaki ısı ihtiyacını karşılamak için sık sık açılıp kapanabilir.

Bu durum verimliliği düşürebilir ve ekipmanın çalışma düzenini olumsuz etkileyebilir.

Gereğinden küçük cihaz ise çok soğuk günlerde yeterli ısı üretemeyebilir ve elektrikli destek ısıtıcısına ihtiyaç duyabilir.

Bu nedenle cihazın yalnızca maksimum kapasitesine değil, minimum modülasyon kapasitesine de bakılmalıdır.

İleride eve ek bina yapılacaksa, gelecekteki ısı ihtiyacı da ayrıca hesaplanmalıdır.

8. -20°C gören bölgelerde nelere dikkat edilmeli?

Bolu, Göynük ve benzeri bölgelerde yılın çoğu günü aşırı soğuk geçmeyebilir. Ancak bazı geceler sıcaklık -15°C veya -20°C’ye yaklaşabilir.

Bu nedenle cihaz seçiminde üç bilgi önemlidir:

1. Cihaz bu sıcaklıklarda çalışabiliyor mu?
2. Kompresör tek başına kaç kW ısı üretebiliyor?
3. Elektrikli destek ısıtıcısı ne zaman devreye giriyor?

Özellikle üçüncü madde elektrik faturası açısından önemlidir.

Çünkü elektrikli rezistans yaklaşık COP 1 ile çalışır. Yani 1 kWh elektrikten yaklaşık 1 kWh ısı elde edilir.

Isı pompasının COP 3 ile çalıştığı bir koşulda aynı ısıyı rezistansla üretmek yaklaşık üç kat elektrik gerektirir.

Elbette aşırı soğuk günlerde kısa süreli rezistans desteği normal olabilir.

Ancak rezistansın gereksiz yere veya uzun süre çalışması yüksek elektrik tüketimine yol açabilir.

Cihazın ayarları, donma koruması ve destek ısıtıcı kontrolü yetkili servis tarafından doğru yapılandırılmalıdır.

9. Aynı büyüklükte iki evin faturası neden farklı?

Diyelim ki iki komşunun da 90 m² evi var.

Birisi ayda 5.000 TL, diğeri 12.000 TL elektrik faturası ödüyor.

Bunun nedeni mutlaka ısı pompası markası değildir.

Farkı oluşturabilecek etkenler şunlardır:

• Evin duvar, çatı ve zemin yalıtımı.
• Pencere büyüklüğü ve hava sızıntıları.
• Radyatörlerin kapasitesi.
• Isı pompasının su sıcaklığı.
• Cihazın gerçek COP değeri.
• Elektrikli destek ısıtıcısının çalışma süresi.
• İç ortam sıcaklığı.
• Isıtılan alan ve kullanım saatleri.
• Tesisatın hidrolik dengesi.
• Elektrik tarifesi ve ısıtma dışındaki tüketim.

Örneğin bir ev 21°C’de, diğeri 25°C’de tutuluyorsa aynı faturayı beklemek doğru olmaz.

Aynı şekilde 45°C suyla çalışan sistem ile sürekli 60°C su isteyen sistemin elektrik tüketimi de farklı olabilir.

Bu nedenle yalnızca komşunun faturasına bakarak marka seçmek doğru değildir.

10. Isı pompasında aylık elektrik tüketimi nasıl hesaplanır?

Basit hesap şöyledir:

Gerekli ısı enerjisi ÷ ortalama COP = elektrik tüketimi

Örneğin bir evin ay boyunca 4.500 kWh ısıya ihtiyaç duyduğunu düşünelim.

Gerçek ortalama COP	Aylık elektrik	3,50 TL/kWh ile maliyet
2,0	2.250 kWh	7.875 TL
2,5	1.800 kWh	6.300 TL
3,0	1.500 kWh	5.250 TL
3,5	1.286 kWh	4.501 TL
4,0	1.125 kWh	3.938 TL

Bu örnekte görüldüğü gibi cihazın gerçek çalışma verimi faturayı ciddi biçimde etkiliyor.

Buradaki 4.500 kWh ısı ihtiyacı örnek olarak seçilmiştir. Her 90 m² evin böyle bir tüketimi olacağı anlamına gelmez.

Elektrik fiyatı da örnek amaçlı sabit kabul edilmiştir. Gerçek faturada tarife, vergiler ve tüketim koşulları dikkate alınmalıdır.

11. “Bu ucuzmuş, hemen alalım!” yaklaşımı doğru mu?

Her zaman değil.

Örneğin iki cihaz arasında 80.000 TL fiyat farkı olduğunu düşünelim.

Pahalı cihaz yılda 400 kWh daha az elektrik tüketiyorsa, 3,50 TL/kWh üzerinden yıllık tasarruf 1.400 TL olur.

80.000 TL farkın yalnızca elektrik tasarrufuyla geri dönüşü yaklaşık 57 yıl sürer.

Böyle bir durumda pahalı cihaz yalnızca daha yüksek COP sunduğu için ekonomik olmayabilir.

Ancak ucuz cihazın servis desteği zayıfsa, soğuk havada kapasitesi yetersizse veya sık sık elektrikli rezistans kullanmak zorunda kalıyorsa ilk alım avantajı kaybolabilir.

Doğru karşılaştırma: Satın alma + montaj + bakım + elektrik tüketimi + beklenen kullanım ömrü boyunca oluşacak toplam maliyet.

Bir cihazın pahalı olması kötü değildir. Ucuz olması da kötü değildir.

Önemli olan ödediğiniz paranın karşılığında ne aldığınızdır.

12. R290 mı, R32 mi?

Isı pompalarında kullanılan soğutucu akışkan da önemlidir.

R290, propan esaslı bir soğutucu akışkandır ve küresel ısınma potansiyeli oldukça düşüktür.

Yeni nesil bazı R290 cihazlar yüksek su sıcaklıklarına ulaşabilir. Bu özellik özellikle radyatörlü evlerde yararlı olabilir.

Ancak her R290 cihazın her R32 cihazdan daha verimli olduğu söylenemez.

Gerçek verimlilik, cihazın tasarımına ve çalışma şartlarına bağlıdır.

R290 ayrıca yanıcı bir soğutucu akışkandır. Bu nedenle cihazın üretici tarafından belirtilen güvenlik mesafelerine ve montaj kurallarına uyulmalıdır.

Soğutucu akışkan tek başına satın alma kararı değildir; cihazın bütün teknik performansı değerlendirilmelidir.

13. Monoblok mu, split mi?

Monoblok ısı pompasında soğutucu akışkan devresinin temel bileşenleri dış ünitede bulunur. Binaya genellikle ısıtma suyu hatları girer.

Split sistemlerde ise dış ve iç ünite arasında soğutucu akışkan bağlantısı bulunabilir.

Monoblok sistemler bazı kurulumlarda daha pratik olabilir. Ancak dışarıdaki su hatlarının donmaya karşı korunması çok önemlidir.

Özellikle elektrik kesintisi yaşanabilen ve -20°C’ye yaklaşan bölgelerde bu konu hafife alınmamalıdır.

Uygun izolasyon, donma koruma düzeni ve üreticinin onayladığı hidrolik çözümler uygulanmalıdır.

Monoblok ya da split seçimini yalnızca fiyat belirlememelidir.

14. Buffer tank gerçekten gerekli mi?

Bazı satıcılar her ısı pompası sistemine büyük bir buffer tank eklemek ister.

Oysa buffer tankın gerekliliği cihazın minimum su hacmine, debi ihtiyacına, defrost gereksinimlerine ve tesisat düzenine bağlıdır.

Bazı sistemlerde buffer tank veya hidrolik ayırıcı gerekli olabilir.

Bazı sistemlerde ise gereksiz büyük bir tank ek ısı kaybı ve pompalama tüketimi oluşturabilir.

Bu nedenle satıcıya şu soru sorulmalıdır:

“Bu tankı neden takıyoruz? Üreticinin hangi hidrolik şemasına göre seçtiniz?”

Aynı durum ilave sirkülasyon pompaları ve karışım vanaları için de geçerlidir.

Her ek parça bir amaca hizmet etmelidir.

15. Elektrik tüketimini azaltmak için nasıl kullanılmalı?

Doğru cihazı almak işin yalnızca yarısıdır. Doğru kullanım da önemlidir.

En etkili yöntemlerden biri hava kompanzasyonu, yani dış hava sıcaklığına göre ısıtma suyunun otomatik ayarlanmasıdır.

Örneğin dışarıda hava +10°C iken ısıtma suyunun 50°C olması gerekmeyebilir.

Hava soğudukça sistemin su sıcaklığını kademeli artırması daha verimli olabilir.

Ayrıca:

• Oda sıcaklığını gereksiz yere yükseltmeyin.
• Radyatörlerin önünü mobilyalarla kapatmayın.
• Tesisatın havasını ve hidrolik dengesini kontrol ettirin.
• Filtre ve bakım işlemlerini aksatmayın.
• Elektrikli destek ısıtıcısının çalışma süresini izleyin.
• Cihazı sürekli yüksek su sıcaklığına sabitlemeyin.
• Gece sıcaklık düşürme ayarını evin yapısına göre değerlendirin.
• Isı pompasının sık açılıp kapanmasına neden olan kontrol ayarlarını düzelttirin.

Isı pompaları çoğu durumda dengeli ve uzun süreli çalışmayla daha verimli olabilir. Ancak her ev için tek bir kullanım programı doğru değildir.

16. Yalıtım mı, daha büyük ısı pompası mı?

Çoğu zaman ilk incelenmesi gereken konu yalıtımdır.

Çatıdan, duvarlardan ve pencerelerden kaybedilen ısı azaldığında evin ısı ihtiyacı da azalır.

Bu durum yalnızca elektrik tüketimini düşürmez; daha küçük kapasiteli cihaz ve daha düşük su sıcaklığı kullanabilme imkânı da sağlayabilir.

Özellikle çatı yalıtımı zayıf evlerde, ısı pompasına yüksek miktarda para harcamadan önce yalıtım iyileştirmesinin maliyetini değerlendirmek gerekir.

Unutmayın:

En ucuz ısı, evden kaçmasını önlediğiniz ısıdır.

17. Satıcıdan mutlaka isteyeceğiniz teknik bilgiler

Isı pompası satın almadan önce şu bilgileri yazılı olarak isteyin:

1. Cihazın tam marka ve model kodu.
2. Soğutucu akışkan türü.
3. A7/W35 ve A7/W55 kapasite/COP değerleri.
4. A-7/W45 kapasite/COP değerleri.
5. Mümkünse A-15/W45 ve A-20/W45 performansı.
6. Aynı iklim sınıfında W35 ve W55 SCOP değerleri.
7. Minimum ve maksimum modülasyon kapasitesi.
8. Elektrikli destek ısıtıcısının gücü.
9. Monofaze veya trifaze elektrik bağlantısı.
10. Minimum su hacmi ve gerekli debi.
11. Donma koruma gereksinimleri.
12. Ses seviyesi ve montaj mesafeleri.
13. Garanti kapsamı ve yetkili servis desteği.
14. Komple kurulumda hangi parçaların fiyata dahil olduğu.
15. Evin oda bazlı ısı kaybı ve radyatör kapasitesi hesabı.

Satıcı bunları açıklayamıyorsa, yalnızca “Biz bu cihazdan çok taktık, herkes memnun.” demesi yeterli değildir.

18. Satıcıdan yalnız cihaz değil, sistem projesi isteyin

Isı pompası bir kutudan ibaret değildir.

Dış ünite, borular, radyatörler, kontrol sistemi, elektrik bağlantısı, su debisi ve varsa kullanım sıcak suyu boyleri birlikte çalışan bir sistemdir.

İyi bir cihaz kötü tasarlanmış tesisatta verimsiz çalışabilir.

Bu nedenle satın almadan önce mümkünse şu belgeleri alın:

Oda oda ısı kaybı hesabı, radyatörlerin hedef su sıcaklığındaki kapasitesi, cihazın soğuk hava performansı, hidrolik bağlantı şeması ve ayrıntılı fiyat teklifi.

Teklifte yalnız dış ünitenin fiyatını görmek yeterli değildir.

Kurulum, kontrol ekipmanları, elektrik altyapısı, su tesisatı, donma koruması, devreye alma ve gerekiyorsa boyler de maliyete dahil edilmelidir.

Isı Pompası Çeşitleri Nelerdir? Hava, Su ve Toprak Kaynaklı Sistemlerin Farkı Nedir?

Isı pompası denildiğinde çoğumuzun aklına evin dışına yerleştirilen, büyük bir klimaya benzeyen cihazlar gelir.

Ancak bütün ısı pompaları aynı şekilde çalışmaz.

Bazıları dış havadan, bazıları yer altı suyundan, bazıları ise toprağın içinde depolanmış ısıdan yararlanır.

Peki neden farklı modeller üretiliyor? Hangisi daha verimli, hangisi daha ekonomik?

Öncelikle temel mantığı anlayalım.

1. Isı pompası ısıyı nereden alır, nereye verir?

Isı pompalarının isimlendirilmesinde genellikle iki kavram bulunur.

Birinci kelime: Isının alındığı kaynak.

İkinci kelime: Isının aktarıldığı ortam.

Örneğin:

• Hava–Su: Dış havadan ısı alır, kalorifer veya yerden ısıtma suyuna aktarır.
• Hava–Hava: Dış havadan ısı alır, doğrudan iç mekân havasına aktarır.
• Su–Su: Yer altı suyu gibi uygun bir su kaynağından ısı alır, ısıtma suyuna aktarır.
• Toprak–Su: Topraktan ısı alır, evin ısıtma suyuna aktarır.

Bu sistemlerin tamamı aynı temel prensiple çalışır. Aralarındaki önemli fark, ısıyı hangi kaynaktan aldıklarıdır.

2. Hava–Su ısı pompası nedir?

Türkiye’de konutlarda sık karşılaştığımız ısı pompası türlerinden biridir.

Dışarıdaki havadan ısı alır ve bu ısıyı evin kalorifer tesisatında dolaşan suya aktarır.

Bu su; panel radyatörlerde, yerden ısıtma borularında veya uygun fan-coil sistemlerinde kullanılabilir.

Ayrıca uygun ekipmanla kullanım sıcak suyu da hazırlanabilir.

Avantajları:

• Toprak kazısı veya kuyu açılması gerektirmez.
• Mevcut radyatörlü evlere uygun projelendirmeyle uygulanabilir.
• Kurulum maliyeti genellikle toprak kaynaklı sistemlerden daha düşüktür.
• Bahçesi olmayan evlerde de kullanılabilir.

Dezavantajları:

• Dış hava soğudukça verim genellikle azalır.
• Çok soğuk günlerde cihazın ısıtma kapasitesi düşebilir.
• Buz çözme (defrost) işlemleri tüketimi etkileyebilir.
• Dış ünite için uygun konum ve ses değerlendirmesi gerekir.

Kimler için uygun?

Doğalgaz bulunmayan, radyatör veya yerden ısıtma sistemi kurulacak evlerde değerlendirilmesi gereken başlıca seçeneklerden biridir.

3. Hava–Hava ısı pompası nedir?

Aslında evlerimizde kullandığımız ısıtma özellikli inverter klimaların büyük bölümü hava–hava ısı pompasıdır.

Dış havadan aldığı ısıyı iç üniteden doğrudan odanın havasına aktarır.

Arada kalorifer suyu veya panel radyatör bulunmaz.

Avantajları:

• Genellikle daha düşük ilk yatırım maliyetine sahiptir.
• Isıtma ve soğutma yapabilir.
• Uygun modeller yüksek mevsimsel verim sağlayabilir.
• Sulu kalorifer tesisatı gerektirmez.

Dezavantajları:

• Çok odalı evlerde birden fazla iç ünite gerekebilir.
• Kapalı kapılar nedeniyle odalar arasında sıcaklık farkı oluşabilir.
• Hava akımı ve fan sesi bazı kullanıcıları rahatsız edebilir.
• Standart split klimalar kullanım sıcak suyu üretmez.

Kimler için uygun?

Dairelerde, küçük evlerde, yazlıklarda ve odaların ayrı ayrı ısıtılmasının uygun olduğu yapılarda ekonomik bir alternatif olabilir.

Önemli bir ayrıntı: İyi seçilmiş bir inverter klima, bazı koşullarda hava–su ısı pompasından daha ekonomik ısıtma sağlayabilir. Bu nedenle hava–hava sistemleri yalnızca “klima” denilerek değerlendirme dışı bırakılmamalıdır.

4. Su–Su ısı pompası nedir?

Su–su sistemleri, uygun sıcaklık ve debiye sahip bir su kaynağından yararlanır.

Bu kaynak yer altı suyu veya projeye uygun başka bir su ortamı olabilir.

Kaynak tarafındaki suyun sıcaklığı kış boyunca dış havaya göre daha kararlı olabildiğinden sistem yüksek verim sağlayabilir.

Avantajları:

• Kaynak sıcaklığı uygun olduğunda yüksek verim elde edilebilir.
• Dış havadaki ani sıcaklık değişimlerinden daha az etkilenebilir.
• Çok soğuk bölgelerde avantajlı olabilir.

Dezavantajları:

• Uygun su kaynağı gerekir.
• Kuyu, pompa ve su kalitesi gibi konular önemlidir.
• Su çekme ve geri verme işlemleri için izinler gerekebilir.
• Kireçlenme, tortu, korozyon ve bakım maliyetleri değerlendirilmelidir.

Kimler için uygun?

Uygun su kaynağı bulunan ve gerekli teknik, çevresel ve yasal koşulları sağlayabilen yapılarda tercih edilebilir.

Her bahçeye kuyu açılarak su–su ısı pompası kurulabileceği düşünülmemelidir.

5. Toprak–Su ısı pompası nedir?

Toprak kaynaklı ısı pompaları, toprağın belirli derinliklerdeki daha kararlı sıcaklığından yararlanır.

Toprak içerisine yerleştirilen boru devrelerinde dolaşan uygun bir akışkan aracılığıyla ısı alınır ve ısı pompasına taşınır.

Bu sistemler iki temel yöntemle uygulanabilir:

Yatay toprak kolektörü: Bahçenin belirli bir alanına borular gömülür. Yeterli arazi ve uygun zemin koşulları gerekir.

Dikey sondaj: Daha derine inen sondaj kuyularına ısı değiştirici borular yerleştirilir. Daha az yüzey alanı gerektirebilir ancak sondaj maliyeti oluşur.

Avantajları:

• Toprak sıcaklığı dış havaya göre daha kararlı olabilir.
• Doğru tasarımda yüksek mevsimsel verim sağlanabilir.
• Hava kaynaklı sistemlerde görülen dış ünite buzlanması ve defrost döngüsü bulunmaz.
• Soğuk iklimlerde avantajlı olabilir.

Dezavantajları:

• Kazı veya sondaj maliyeti yüksektir.
• Zemin özelliklerinin incelenmesi gerekir.
• Yanlış boyutlandırılmış toprak devresi zamanla performans kaybına neden olabilir.
• Dikey sondaj için gerekli izin ve uygulama koşulları araştırılmalıdır.

Kimler için uygun?

Uzun yıllar kullanılacak, yeterli arazi veya sondaj imkânı bulunan ve yüksek ilk yatırım maliyetini karşılayabilen yapılarda değerlendirilebilir.

6. Hangi ısı pompası daha verimli?

Bu sorunun cevabı yalnızca kaynak türüne bağlı değildir.

Toprak ve su kaynaklı sistemler, daha kararlı kaynak sıcaklıkları sayesinde birçok koşulda hava kaynaklı sistemlerden daha yüksek mevsimsel verim elde edebilir.

Ancak bu her projede kesin olarak böyle olacak anlamına gelmez.

Örneğin kötü tasarlanmış bir toprak kaynaklı sistem, iyi projelendirilmiş bir hava kaynaklı sistemden daha fazla elektrik tüketebilir.

Ayrıca su–su sisteminde kuyu pompalarının, toprak kaynaklı sistemde ise devre pompalarının tüketimi toplam hesapta dikkate alınmalıdır.

Sistem	İlk yatırım	Temel özelliği
Hava–Hava	Genellikle daha düşük	Doğrudan hava ısıtır
Hava–Su	Orta–yüksek	Radyatör ve yerden ısıtmaya uygundur
Su–Su	Projeye bağlı, yüksek olabilir	Uygun su kaynağı ister
Toprak–Su	Genellikle yüksek	Kazı veya sondaj gerektirir

Bu tablo genel bir karşılaştırmadır. Gerçek maliyetler bina büyüklüğüne, ekipmana, araziye ve uygulamaya göre değişir.

7. Peki hangisini satın almalıyız?

Bir ev sahibi için doğru seçim şu sorularla başlar:

• Evde kalorifer tesisatı var mı?
• Radyatör mü, yerden ısıtma mı kullanılacak?
• Ev kaç odalı ve odalar nasıl kullanılıyor?
• Kışın dış hava sıcaklığı ne kadar düşüyor?
• Bahçe, sondaj veya uygun su kaynağı var mı?
• İlk yatırım bütçesi ne kadar?
• Sistemin toplam elektrik tüketimi ve bakım gideri ne olacak?

Doğalgaz bulunmayan bir ev için hava–su ısı pompası oldukça mantıklı olabilir. Ancak küçük ve uygun planlı bir evde birkaç inverter klima daha ekonomik bir çözüm sunabilir.

Toprak kaynaklı sistemler ise yüksek verim potansiyeline rağmen her evde yatırımını kısa sürede geri ödemeyebilir.

Sonuç olarak en iyi ısı pompası, en pahalı veya en karmaşık sistem değildir. Evinizin ihtiyaçlarına, iklim koşullarına ve bütçenize en uygun olan sistemdir.

Bir cihaz satın almadan önce yalnızca markasını değil, ısıyı nereden aldığını, nasıl dağıttığını ve bütün sistemin ne kadar elektrik tüketeceğini öğrenin.

İnverter Klima mı, Hava–Su Isı Pompası mı? Hangisi Daha Az Elektrik Tüketir?

Evini ekonomik şekilde ısıtmak isteyenlerin karşısına iki önemli seçenek çıkıyor: İnverter klima ve hava–su ısı pompası.

Peki hangisi daha avantajlı?

Öncelikle önemli bir gerçeği açıklayalım:

İnverter klima da bir ısı pompasıdır.

Klima, dış havadan aldığı ısıyı doğrudan odanın havasına aktarır. Hava–su ısı pompası ise dış havadan aldığı ısıyı kalorifer tesisatındaki suya aktararak radyatörleri veya yerden ısıtma sistemini çalıştırır.

Yani her iki cihaz da aynı temel ısı taşıma prensibinden yararlanır.

1. Klima neden bazen daha ekonomik olabilir?

İnverter klima, ısıyı doğrudan iç mekân havasına aktarır.

Hava–su ısı pompasında ise önce su ısıtılır, ardından bu su radyatörler veya yerden ısıtma sistemi aracılığıyla odaları ısıtır.

Özellikle yüksek sıcaklıkta kalorifer suyu isteyen evlerde, klima daha yüksek çalışma verimine ulaşabilir.

Ancak bu durum her zaman geçerli değildir. Düşük sıcaklıklı yerden ısıtma sistemiyle çalışan kaliteli bir hava–su ısı pompası da oldukça verimli olabilir.

Doğru karşılaştırma, iki cihazın aynı iklim koşullarındaki mevsimsel elektrik tüketimi üzerinden yapılmalıdır.

2. Aynı miktarda ısı için elektrik tüketimi

Örnek olarak bir evin bir ayda 3.000 kWh ısıya ihtiyaç duyduğunu varsayalım.

Sistem	Varsayılan ortalama COP	Elektrik tüketimi
İnverter klima	4,0	750 kWh
Hava–su ısı pompası	3,0	1.000 kWh
Hava–su ısı pompası	4,0	750 kWh

Elektriğin 3,50 TL/kWh olduğunu varsayarsak:

• COP 4 ile çalışan sistemin maliyeti 2.625 TL.
• COP 3 ile çalışan sistemin maliyeti 3.500 TL.

Aradaki fark aylık 875 TL olur.

Ancak bunlar örnek hesaplamalardır. Klimaların her koşulda COP 4, hava–su ısı pompalarının ise COP 3 ile çalıştığı anlamına gelmez.

Gerçek tüketim; cihaz modeline, dış hava sıcaklığına, defrost işlemlerine, oda sıcaklığına ve kullanım biçimine bağlıdır.

3. Peki klima neden her evde tercih edilmiyor?

Klimaların en önemli sınırlamalarından biri ısının odalara dağıtılmasıdır.

Örneğin 90 m², üç odalı, salonlu ve koridorlu bir ev düşünelim.

Salona takılan tek klima, salonu rahatlıkla ısıtabilir. Ancak kapıları kapalı yatak odaları aynı sıcaklığa ulaşmayabilir.

Bu durumda her odaya ayrı iç ünite gerekebilir.

Birden fazla klima kullanıldığında ilk yatırım maliyeti, dış ünite yerleşimi, bakım ihtiyacı ve toplam elektrik tüketimi yeniden hesaplanmalıdır.

Hava–su ısı pompasında ise her odaya uygun büyüklükte radyatör yerleştirilerek daha dengeli bir ısı dağılımı sağlanabilir.

4. Konfor açısından hangisi daha iyi?

Bu biraz kişisel tercihe bağlıdır.

İnverter klima:

• Odayı hızlı ısıtabilir.
• Yazın soğutma da yapabilir.
• İç ünite fanı hava hareketi ve ses oluşturur.
• Kapalı odaların ayrı ayrı ısıtılması gerekebilir.

Hava–su ısı pompası:

• Radyatör veya yerden ısıtmayla daha dengeli sıcaklık dağılımı sağlayabilir.
• Yerden ısıtma sistemlerinde hava üflemesi olmadan konforlu ısıtma sunar.
• Radyatörlü sistemde iç mekânda fan sesi bulunmaz.
• İlk kurulum maliyeti genellikle daha yüksektir.

Her iki sistemde de dış ünitenin ses seviyesi ve yerleşimi önemlidir.

5. Çok soğuk havalarda klima mı, ısı pompası mı?

Dış hava sıcaklığı -10°C, -15°C veya daha aşağıya düştüğünde her iki sistemin de performansı etkilenebilir.

Ancak burada belirleyici olan cihazın tipi kadar modelidir.

Soğuk iklim için tasarlanmış bir inverter klima, düşük sıcaklıklarda da yeterli ısıtma sağlayabilir.

Buna karşılık uygun seçilmemiş bir klima, çok soğuk günlerde kapasite kaybı yaşayabilir.

Aynı durum hava–su ısı pompaları için de geçerlidir.

Bu nedenle her iki sistemde de -7°C, -15°C ve gerekiyorsa -20°C dış hava sıcaklığındaki ısıtma kapasitesi ve elektrik tüketimi incelenmelidir.

6. İlk yatırım maliyetinde hangisi avantajlı?

Bir veya iki odanın ısıtılacağı küçük bir evde inverter klima genellikle daha düşük maliyetle kurulabilir.

Ancak çok odalı büyük bir evde her odaya ayrı klima takılması gerektiğinde maliyet farkı azalabilir.

Hava–su ısı pompası ise cihaz dışında radyatör, boru tesisatı, sirkülasyon ekipmanları ve kontrol sistemleri gerektirebilir.

Bu nedenle yalnızca dış ünite fiyatlarını karşılaştırmak doğru değildir.

Her iki sistem için de bütün odaları ısıtacak şekilde hazırlanmış komple kurulum teklifleri karşılaştırılmalıdır.

7. Kullanım sıcak suyu konusu

Klima ile hava–su ısı pompası arasındaki önemli farklardan biri de budur.

Standart inverter split klima, duş ve mutfak için sıcak su üretmez.

Hava–su ısı pompası ise uygun boyler ve kontrol sistemiyle kullanım sıcak suyu hazırlayabilir.

Bu durumda sıcak suyun maliyeti de toplam karşılaştırmaya dahil edilmelidir.

8. Hangi ev için hangisini seçmeli?

Evin durumu	Değerlendirilebilecek seçenek
Tek odalı veya küçük açık planlı ev	İnverter klima
Birkaç odası ayrı ayrı kullanılan ev	Çoklu klima veya hava–su
Mevcut radyatör tesisatı bulunan ev	Hava–su veya uygun alternatifler
Yeni yapılan, yerden ısıtmalı ev	Hava–su güçlü bir seçenek
Yazın soğutma ihtiyacı yüksek ev	İnverter klima avantajlı olabilir
Merkezi kullanım sıcak suyu istenen ev	Hava–su + uygun boyler

Bu tablo kesin karar değil, ön değerlendirme içindir.

Sonuç: Klima mı daha ekonomik, ısı pompası mı?

İnverter klima bazı evlerde hem daha ucuz kurulabilir hem de daha az elektrik tüketebilir.

Özellikle küçük, iyi yalıtılmış ve açık planlı evlerde bu seçenek mutlaka değerlendirilmelidir.

Ancak çok odalı evlerde, radyatörlü veya yerden ısıtmalı merkezi bir sistem isteyenler için hava–su ısı pompası daha uygun olabilir.

Önemli olan yalnızca cihazın COP değeri değildir.

Bütün odaların yeterince ısınması, kullanım sıcak suyu ihtiyacı, ilk yatırım maliyeti, bakım giderleri ve yıllık elektrik tüketimi birlikte değerlendirilmelidir.

Unutmayın: En ekonomik ısıtma sistemi, katalogda en yüksek COP yazan değil, sizin evinizde en düşük toplam maliyetle yeterli konforu sağlayan sistemdir.

Sonuç: En iyi ısı pompası hangi marka?

Tek bir markayı herkes için en iyi ilan etmek doğru değildir.

Vaillant, Bosch, DemirDöküm, Baymak, E.C.A. ve diğer üreticilerin farklı fiyat ve performans özelliklerine sahip modelleri bulunur.

Önemli olan, bu modelleri aynı koşullarda karşılaştırmaktır.

İyi bir ısı pompası seçiminin dört temel şartı vardır:

• Evin gerçek ısı kaybına uygun kapasite.
• Yaşadığınız iklimde ve gereken su sıcaklığında yüksek verim.
• Doğru projelendirilmiş radyatör ve tesisat.
• Güvenilir montaj ve servis desteği.

“Abi bu marka iyidir!” diyerek ısı pompası almayın.

“Bu ucuzmuş, hemen alalım!” diyerek de karar vermeyin.

Önce hesaplayın, teknik verileri karşılaştırın, sonra satın alın.

Çünkü ısı pompasını bir defa satın alırsınız; elektrik faturasını ise her ay ödersiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Cihaz kapasitesi, radyatör ölçüleri ve hidrolik sistem seçimi, yapıya özel mühendislik hesabıyla doğrulanmalıdır.

Kaynak : https://energysavingtrust.org.uk/advice/air-source-heat-pumps/